|
 ÜZÜM NEDİR?
Tazesi yaz mevsimi sofralarında yaygın şekilde yer alan,
kurusu yıl boyunca çeşitli şekillerde tüketilen üzüm
meyvesini veren Üzüm asması, Fundagiller'den dir.
Dünyanın beş kıtasında elmayla birlikte meyve üretimi
için en çok kültürü yapılan bitkilerden biri olan üzüm
asmasının anayurdu Anadolu'dur. Burada İÖ 3000
yıllarında bağcılık yapıldığına ilişkin bulgulara
rastlanmıştır.
Binlerce çeşidi bulunan, yapraklarını döken çok yıllık
tırmanıcı bir bitki olan asmaların, kök gövde, yan
kökler, dip kökler ve kılcal köklerden oluşan sağlam ve
ayrıntılı bir kök yapısı vardır. Kök gövdesinin uzantısı
gibi görünen gövdesi toprak yüzeyinden başlayıp bitkinin
tacında sona erer. Gövde, her yıl enine doğru gelişerek
kalınlaşır.
Bitkinin kol, sürgün yaprak ve meyve ağırlığını
taşıyacak duruma gelmesi 3-5 yıl alır. Bitkinin, taç
kısmında iki ya da daha çok yaşlı organları olan ve
yapısıyla gövdeye çok benzeyen kolları bulunur. Bunlar
bir yıllık çubukları, göz ve sürgünleri taşır. Bitkinin
yeşil sürgünleri, kollardaki gözlerin sürmesiyle oluşur;
günde birkaç santim büyüyerek gelişme sezonu sonunda
metrelerce uzunluğa ulaşır.
Salkım halindeki çiçeklerin olgunlaşmaya başlaması için
sıcaklığın 16 dereceye yükselmesi gerekir. 18-21 derece
sıcaklıklarda tam olgunlaşan çiçeklerde tozlaşma başlar.
Böylece döllenen dişi çiçek salkımlarının %50'si tane
tutar, döllenmeyen çiçekler kuruyup dökülür.
Salkımlar halinde olgunlaşan üzüm meyvesinin kabuğu,
bitkinin çeşidine göre beyaz, siyah ya da bu iki rengin
farklı tonlarındadır. Gene üzüm çeşitlerine göre ince ya
da kalın olan kabuk, rengin yanı sıra meyvenin koku ve
tanen maddesini taşımaktadır.
Meyvenin ortasında, sayısı 0-4 arasında değişen
çekirdeği yer alır. Taze üzüm sofralık olarak pek makbul
bir meyve olduğu gibi, kurutularak hoşaf, çeşitli tatlı,
kek, çikolata ve pastaların yapımında kullanılır. Ayrıca
çok geniş bir kullanım alanı olan üzüm çeşitleri
şaraplık olarak değerlendirildiği gibi sucuk, pekmez,
bulama, meyve suyu, şıra, sirke ve rakı ile diğer
alkollü içkilerin yapımında kullanılmaktadır.
BESİN DEĞERLERİ
100 gr. taze üzümün besin değerleri şunlardır: 69
kalori; 1,3 gr. protein; 15,7-20 gr. karbonhidrat: 0
kolesterol; l gr. yağ; 0,6 gr. lif; 12 mgr. fosfor; 16
mgr. kalsiyum; 0,4 mgr. demir; 3 mgr. sodyum; 158 mgr.
potasyum: 13 mgr. magnezyum; 100 IU A vitamini; 0,05 mgr.
B1 vitamini; 0,03 mgr. B 2 vitamini; 0.3 mgr. B3
vitamini: 0,08 mgr. B6 vitamini; 5.6 mcgr. folik asit; 4
mgr. C vitamini ve 0,7 mgr. E vitamini.
Yukarıdaki ortalama değerlerin çok geniş ürün yelpazesi
olan üzüm çeşitlerine göre farklılık göstermesi
doğaldır.
SAĞLIĞIMIZA YARARLARI
-
Üzüm, sindirim sorunu olanlara iyi gelir.
-
İçerdiği maddelerle bazı virüs ve bakterilerle
savaşır, onları yok eder.
-
Üzüm, diş çürümelerini engeller.
-
İçerdiği yüksek orandaki bazı maddelerle bedenin
kansere yakalanması riskini azaltır.
-
Son zamanlarda yapılan bazı bilimsel araştırma
sonuçlarında, üzüm çekirdeğinin sağlığa pek çok
yararı olduğu ileri sürülmüştür.
Üzüm cildi çok iyi temizler. İçindeki demir kansızlığa
çok faydalı olduğu için üzüm yiyen taze bir görünüme
kavuşur. İçinde B vitaminleri bulunan üzümün tanesini
sıkıp yüzünüzde on dakika bekletip yıkayabilirsiniz.
İçten de, dıştan da üzüm bir cilt dostudur
Bütün bu etkilerinden yararlanmak için, taze ve kuru
üzüm, günlük diyete katılarak bolca tüketilmelidir.
ÜZÜM ÇEŞİTLERİ
EMİR ÜZÜMÜ
Kapadokya’nın diğer önemli bir özelliği Türkiye’nin en
önemli şaraplık üzümlerinden biri olan Emir üzümlerinin
en iyi yetiştiği yer olmasıdır. Kapadokya’nın soylu
üzümü Emir’dir. Sulu, beyaz bir üzüm türü olan Emir
köpüren şarap yapımına da elverişlidir. Yeşil-sarıdan
açık sarıya giden tonlarda olabilen Emir şarabı, yeşil
elma tadındadır, asiditesi kuvvetlidir, hoş ve kolay
içimlidir. Nevşehir yöresinin Emir’i ilk iki sırayı
almaktadır.
Emir Üzümü
DİMRİT ÜZÜMÜ
Bölgede üretilen üzümlerin
yaklaşık %65 ini oluşturur. Erkenci bir üzüm çeşididir.
Daha çok sofralık olarak ve pekmez yapımında kullanılır.
Yalnızca %3 kadarı şaraplık olarak değerlendirilir.
Şeker oranı oldukça yüksektir. (%17-26) Temmuz
ortalarında olgunlaşır. Asidi düşük ,alkolü normal şarap
üretir. Tek başına Dimrit üzümünden yapılan şaraplar
genç olurlar. Bunun dışında Dimrit, genellikle
kupajlarda kullanılır.
Kara Dimrit Üzümü
Ak Dimrit Üzümü
PARMAK ÜZÜM
Genellikle sofralık olarak
taze ya da kurutulmuş şekilde kullanılan bir beyaz üzüm
çeşididir. Yörede yetiştirilen üzümlerin yaklaşık %15
ini oluşturur.Biçimi silindiriktir.Bir salkımı ortalama
300-400 gramdır. Narin bir üzüm türüdür.
Parmak Üzümü
|
